رادکان

استان خراسان رضوی, شهرستان چناران تیر ۱۶, ۱۳۹۸ تیر ۱۶, ۱۳۹۸


رادکان روستای هزاران ساله پابرجا در دامنه هزار مسجد است که روزگاری کشف رود از آنجا سرچشمه می‌گرفته و دارای میراث گرانبهایی از خواجه نصیر طوسی به نام برج رادکان است که هر ساله اخترشناسان و منجمان فراوانی را به خود فرا می‌خواند.

این روستا در شمال غربی شهرستان چناران به فاصله  ۷۵ کیلومتری از شهر مشهد قرار دارد و براساس کاوشها و یافته‌های باستان‌شناسی و شرایط اقلیمی مناسب و همچنین خاک حاصلخیزی که در خود دارد، حدود چهار هزار سال قبل زندگی طبیعت بکر با کوهستانهای سرسبز و زیبا، دره‌های پرآب و چمنزارهای فراوان در مجاورت روستا و همچنین فضاهای تاریخی همچون تپه قیاس آباد، برج تاریخی رادکان، خرابه‌های برجا مانده از رادکان قدیم، یخدان و مقبره خواجه نه تنها جزو جاذبه‌های گردشگری بلکه آثار ملی فاخر می‌باشد که بعضاً ثبت آثار ملی گردیده است.

رادکان دهستانی است از توابع بخش مرکزی شهرستان چناران که بنا بر شواهد تاریخی یکی از چهار شهر خراسان قدیم بوده است. رادکان روزگاری مرکز تاج گذاری شاهزادگان و پادشاهان و مرکز علم و صنعت و گردشگری به عنوان رقیب شهرهایی چون توس مطرح بوده است. این منطقه تا سال ۱۳۴۴ به عنوان مرکز بخش در تقسیمات کشوری جایگاهی رفیع داشته است.

در شمال شرق ایران ، استان خراسان رضوی در شهرستان چناران و در بخش مرکزی ، دهستانی قرار دارد که به بلندای تاریخ قدمت دارد و نامش « رادکان » ( Radkan ) است و در فاصله ۷۵ کیلومتری شمال غربی شهر مشهدمقدس واقع گردیده است . این منطقه در دامنه های جنوبی سلسله جبال هزارمسجد و درحاشیه دشت کشف رود قرار دارد.

اگر بخواهیم به رادکان سفر کنیم ، باید ۱۵ کیلومتر بعد از شهر چناران از جاده اصلی این شهر به سمت قوچان در قسمت شمال، جاده فرعی آسفالته ای را که ۹ کیلومترطول دارد، طی طریق کنیم تا به شهر حکایتهای تاریخ و سرگذشتها ، رهنمون می شویم. براساس کاوشها و یافته های باستان شناسی وبا توجه به شرایط اقلیمی مناسب و حاصلخیزبودن خاک، وجود رودخانه دائمی و چشمه ساران فراوان و ییلاقهای مفرح در حدودچهار هزار سال و به قولی هفت هزارسال قبل زندگی اجتماعی و مدنی در این منطقه شکل گرفته است.

منطقه «رادکان » همواره پر رونق و مورد توجه حکومت گران وامراء بوده است و برپایی زندگی اجتماعی در رادکان موجب شکل گیری و تحکیم شالوده های فرهنگی گردیده است. رادکان در دوران باستان و دوره اسلامی یکی از شهرهای مهم توس بوده و همچنین بنا به برخی از نوشته های قدیمی «توس»  نام ناحیه ای از خراسان بزرگ که مرکز آن «رادکان » بوده و در این ناحیه  هفتاد هزار نفر جمعیت داشته است. برخی هم رادکان را تا قبل از سلطه مغول مرکز خراسان دانسته اند و پس از برافتادن حکومت ایلخانان در ولایات مختلف و تسلط  و حاکمیت دولت سربداران مدتها تحت حکومت امرای این دولت شیعه مذهب در خراسان بوده است.

«مرغزار یا النگ رادکان »(Radkan olang ) چمنزاری طبیعی بوده که به سرسبزی وزیبایی به «بهشت خراسان» شهرت داشته و محلی برای شکار و تفریح و نیز محل همایش ها، تجمع و آموزشهای نظامی و ارتش حکام و پرورش اسب بوده  و رودخانه مهم «کشف رود» (رودکاسک kask) از داخل آن می گذشته.همین مرکزیت و امتیاز ممتاز باعث شد که هرگوشه و کنار این سرزمین نمودار دوره ای از تاریخ و بخشی از تمدن ایران زمین را شکل می داده است.

مسجد جامع رادکان

بنای تاریخی – مذهبی “مسجد جامع رادکان” در ۱۵ کیلومتری شمال غرب چناران در حاشیه خیابان اصلی روستای “رادکان” واقع شده است، مسجد مزبور شامل یک شبستان ستون‌دار و حیاطی مستطیل شکل می‌باشد، شبستان مسجد با وسعت تقریبی ۳۳۰۰ متر مربع دارای ۱۲ ستون و ۱۲ نیمه ستون بوده و محراب ساده‌ای نیز در ضلع جنوب غربی در ردیف میانی فضای آن تعبیه شده است.

“مسجد رادکان” فاقد هرگونه عناصر تزیینی است و تنها کتیبه موجود در مسجد مزبور موید بنیان آن در سال ۱۳۳۲ ق و مضمون این کتیبه راجع به وقفیات مسجد رادکان است. به نقل از مولف مطلع الشمس، رادکان در سال ۱۱۶۲ ه.ق مورد توجه رضا قلی میرزا پسر نادرشاه قرار گرفت و قلعه‌ای خشت و گلی با یازده برج در آن جا ساخته شد که مسجد جامع رادکان نیز در میانه آن بنیان گردیده بود.

 میل رادکان

میل رادکاناین میل در نزدیکی شهرستان چناران و ۸۵ کیلومتری غرب مشهد واقع شده است، ارتفاع آن ۳۵ متر، قطر داخلی‌اش ۱۴ متر و قطر خارجی‌اش ۲۰ متر می‌باشد، منظر بیرونی بنا تا ارتفاع ۲٫۵ متری به شکل ۱۲ ضلعی و از آن جا تا زیر گنبد به صورت ۳۶ ترک نیم ستونی ساخته شده است.

میل رادکان دارای گنبدی مخروطی شکل است که ساختمان آن احتمالا در سال ۶۰۷ ه.ق به پایان رسیده است.

بنابر تحقیقات انجام یافته این بنا کاربرد تقویمی و نجومی نیز داشته است.
برج رادکان در فاصله ۷۴ کیلومتری شمال مشهد و ۲۶ کیلومتری شمال غربی چناران و در یک کیلومتری جنوب شرقی روستای رادکان واقع شده است.
این اثر تاریخی در تاریخ ۱۵/۱۰/۱۳۱۰ با شماره ۱۴۶ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است. در بقایای کتیبه بالای برج، بخشی از یک تاریخ مشاهده می‌شود؛ ارنست هرتسفلد باستان‌شناس و ایران‌شناس آلمانی تاریخ احداث برج  را ۶۸۰ می‌داند و برخی از پژوهشگران نیز آن را ۶۰۲ خوانده‌اند. هرتسفلد برج را مقبره یکی از حکام مغول می‌داند که برخی وی را امیر ارغون مغول می‌دانند.‌ گدار مستشرق فرانسوی آن را آرامگاه یک زن و مطلع الشمس، آن را از آثار دیلمی‌ها می‌داند که اطلاع دقیقی در دست نیست.
صاحب‌نظران، خواجه نصیرالدین طوسی ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و دانشمند بزرگ ایرانی را معمار و سازنده برج می‌دانند.

معمار بنا، دو دیوار موازی از ۱۲ دیوار اولیه این برج را در راستای نصف‌النهار ساخته‌اند و راستای درها هم در امتداد طلوع زمستان و غروب تابستان است. جایی در پهنه برج که می‌توان با توجه به آن‌ها چهار فصل، سال کبیسه و آغاز نوروز را تعیین کرد. در حقیقت این درها طوری تعبیه شده‌اند که پس از حرکت ۶۰درجه‌ای خورشید در افق، نور خورشید از دو در می‌گذرد و  طلوع، آغاز زمستان و غروب، آغاز تابستان در افق برج دیده می‌شود.

این راستاها پیش از بنای برج طراحی شده و اگر زمانی دیدید که طلوع از میان درها دیده می‌شود و به اوج جابه‌جایی خود می‌رسد، باید بدانید که یلدا گذشته و آن روز شروع زمستان و دی ماه است.  این کارکرد باعث شده که برخی کارکرد برج را صرفا نجومی بدانند چرا که در این دو تصویر می‌توانید طلوع یلدایی و غروب تابستانی را ببینید. نور خورشید طوری می‌تابد که از میان دو در عبور کرده و در نتیجه زمان دقیق شروع این دو فصل را معین می‌کند.

در زیر گنبد بنا هم ۱۲ دریچه وجود دارد که به منجمان امکان پیدا کردن آغاز ۴ ماه تعیین‌کننده سال یعنی فروردین، تیر، مهر و دی را می‌داد و به این ترتیب، آن‌ها می‌توانستند شروع هر فصل را با قطعیت اعلام کنند. اما امکانات تشخیصی برج رادکان به همین جا ختم نمی شود و در تمام سال، زمانی که خورشید به اوج خود می‌رسد، می‌توان آفتاب و سایه را بر دو دیوار برج دید که به یک اندازه می‌شوند و نیم روز نجومی یا هنگام اذان ظهر را نشان می‌دهند که یکی از ویژگی منحصر به فرد این اثر محسوب می‌شود.

معماری منحصر به فرد و کارکرد نجومی برج، آن را به یکی از جاذبه‌های مهم گردشگری استان و کشور تبدیل کرده است. به‌طوری‌که هر ماه گردشگران خارجی زیادی از سراسر کشور برای بازدید از برج به چناران سفر می‌کنند. تاکنون اتباع بیش از ۴۵ کشور عمدتا اروپایی، آمریکایی و جنوب شرق آسیا از برج بازدید کرده‌اند و جالب اینکه در برخی از موارد برج رادکان تنها مقصد گردشگری آن‌ها در ایران بوده است. علاوه بر گردشگران خارجی، هر ماه دانشجویان و علاقه‌مندان نجوم برای رصد ستارگان شب را در اطراف برج سپری می‌کنند.

رادکانحمام
حمام رادکان مربوط به اوایل دوره قاجار است و در شهرستان چناران، بخش مرکزی، دهستان رادکان، مجاور وستای رادکان واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۲۲۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

بدون برچسب

10 بازدید کل ، 1 امروز

  

ارسال نظر

  • جهرم

    مرکز شهرستان جهرم و یکی از شهرهای قدیمی استان فارسه. این شهر در ...

    اردیبهشت ۲۴, ۱۳۹۸ 0 نظر

  • شیوند

    استان خوزستان شهرستان ایذه بخش ؟؟؟؟ روستای شیوند

    اردیبهشت ۲۵, ۱۳۹۸ 0 نظر

  • یاسوج

    یاسوج یکی از شهرهای لرنشین جنوب غربی ایران و مرکز استان کهگیلویه ...

    اردیبهشت ۲۴, ۱۳۹۸ 0 نظر

  • پایگاه خبری دزمهراب

    خسارت سیلاب به روستاهای دزفول http://www.dezmehrab.ir

    اردیبهشت ۱۷, ۱۳۹۸ 0 نظر

  • ایذه

    خوزستان ایذه، از شهرهای بختیاری‌نشین استان خوزستان است و به عنوان ...

    اردیبهشت ۲۵, ۱۳۹۸ 0 نظر

انتخاب مکان برای جستجوی دقیق تر